Agota Kristof / Pesë rrëfime

kristof-foto

SHKRIMTARI

   Hoqa dorë nga gjithçka për të shkruar veprën e jetës sime.
Jam shkrimtar i madh. Askush s’e di këtë, ngaqë ende s’kam shkruar asgjë. Por kur ta shkruaj, ama, librin, romanin tim…
Kjo është arsyeja pse hoqa dorë nga puna e zyrtarit dhe nga… nga çfarë tjetër? Nga asgjë tjetër. Sepse miq s’kam pasur kurrë; mikesha, ca më pak. Megjithatë u veçova nga bota për të shkruar një roman të madh.
E keqja është se nuk e di cili do jetë subjekti i romanit. Është shkruar tashmë kaq shumë e për shumëçka.
E parashoh, e ndiej që jam shkrimtar i madh, por asnjë subjekt nuk më duket aq i mirë, aq madhështor, aq interesant për talentin tim.
Prandaj pres. Dhe, duke pritur, s’do mend që vuaj nga vetmia, herë-herë edhe nga uria, por kjo vuajtje është shkaku që më bën të shpresoj se do arrij në një gjendje shpirtërore që do më shtyjë drejt zbulimit të një subjekti të denjë për talentin tim.
Fatkeqësisht, subjekti vonohet së shfaquri dhe vetmia më bëhet gjithnjë e më e rëndë, heshtja më rrethon, zbrazëtia zë vend kudo, edhe pse shtëpinë e kam të vogël.
Por këto tri gjëra të llahtarshme, vetmia, heshtja dhe zbrazëtia e shpërthejnë çatinë, ngjiten gjer në yjet, shtrihen në pafundësi dhe nuk di më nëse bie shi a dëborë, nëse fryn foena apo musoni.
Dhe thërras:
– Do shkruaj gjithçka, gjithçka që mund të shkruhet.
Dhe një zë më përgjigjet, ironik, por tekefundit një zë:
– Në rregull, djalosh. Gjithçka, por jo më tepër, ë?

 

SËPATA

   “Hyni, doktor. Po, këtu është. Po, unë ju thirra. Im shoq pati një aksident. Po, besoj se është një aksident i rëndë. Madje shumë i rëndë. Duhet të ngjitemi në katin sipër. Është në dhomën e gjumit. Këtej. Më falni, nuk e kam rregulluar krevatin. Ju e kuptoni, m’u prish mendja kur pashë gjithë atë gjak. Pyes veten ku do ta gjej kurajën të pastroj gjithë këtë. Mendoj më mirë të iki e të gjej një banesë tjetër.
“Ja dhoma, ejani. Ai është atje, anës shtratit, mbi qilim. Ka një sëpatë të ngulur në kokë. Doni ta ekzaminoni? Po, ekzaminojeni. Është vërtet një aksident idiot, apo jo? Ai ra nga krevati teksa flinte dhe i vajti koka mu mbi këtë sëpatë.
“Po, sëpata është e jona. Zakonisht e lëmë në sallon, pranë oxhakut, për të prerë drutë.
“Përse ishte anës krevatit! S’e kam idenë. Do ta ketë vënë vetë këtu. Ndoshta ka patur frikë nga hajdutët. Shtëpia jonë është mjaft e veçuar.
“Ju thoni që ka vdekur? Menjëherë mendova që kish vdekur. Por thashë me vete se do ishte më mirë që fjalën e fundit ta thoshte një mjek.
“Doni të telefononi? Ah po! Ambulancës, apo jo? Policisë? Po pse policisë? Aksident ishte. Ra nga krevati mbi sëpatë, kaq e thjeshtë. Po, rrallë ndodh. Por ka shumë gjëra që ndodhin kështu, kot së koti.
“Oh! Mos ndoshta mendoni se e vura unë sëpatën pranë krevatit që ai të binte mbi të? Por unë s’mund të parashikoja që do binte nga krevati!
“Mos ndoshta mendoni që e kam shtyrë e që më pas më zuri gjumi të qetë, të vetme në shtratin tonë të madh, pa dëgjuar gërhitjet, pa ndier erën e tij!
“Mos më thoni që po mendoni gjëra të tilla, doktor, ju nuk mund të…
“Është e vërtetë, mirë fjeta. Ka vite që s’kisha fjetur aq mirë. Në orën tetë më doli gjumi. Hodha sytë nga dritarja. Frynte erë. Retë, të bardha, të hirta, të rrumbullta, luanin para diellit. Isha e lumtur dhe po mendoja se reve s’u dihet kurrë. Ndoshta do shpërndaheshin – ato rendin aq shpejt -, ndoshta do mblidheshin e do na zbrisnin mbi supe në formë shiu. Por kjo s’prishte punë. E dua shumë shiun. Dhe këtë mëngjes çdo gjë më dukej e mrekullueshme. Ndihesha e lehtësuar, e çliruar nga një barrë që prej shumë kohe…
“Pikërisht në atë çast ktheva kokën, vura re aksidentin dhe menjëherë ju telefonova.
“Edhe ju doni të telefononi. Ja ku e keni telefonin. Do thërrisni ambulancën. Do t’u thoni të marrin trupin, apo jo?
“Po thoni që ambulanca është për mua? Nuk e kuptoj. Mua s’më ka ndodhur gjë. S’më dhemb asgjë, ndihem shumë mirë. Gjaku që kam mbi këmishën e natës është gjaku i tim shoqi që më spërkati, kur…”

 

NË SHTËPI

   Do të ndodhë në këtë jetë apo në një jetë tjetër?
Do kthehem në shtëpi.
Jashtë, pemët do ulërijnë, por nuk do më frikësojnë më, as retë e kuqe, as dritat e qytetit.
Do kthehem në shtëpinë time, një shtëpi timen që kurrë nuk e pata, apo që gjendet shumë larg në kohë për ta kujtuar, ngaqë nuk ishte përnjëmend shtëpia ime, asnjëherë.
Nesër do kem shtëpinë time, më në fund, në një lagje të varfër të një qyteti të madh. Një lagje e varfër, sepse si mund të bëhesh i pasur prej asgjëje, kur vjen nga tjetërkund, nga askund dhe pa dëshirën për t’u bërë i pasur?
Në një qytet të madh, sepse qytetet e vegjël kanë vetëm ca shtëpi fatkeqësh, vetëm qytetet e mëdhenj kanë rrugë dhe rrugë pafundësisht të errëta ku tulaten qenie të ngjashme me mua.
Në ato rrugë do eci drejt shtëpisë sime.
Do eci në ato rrugë që i fshikullon era, që i ndriçon hëna.
Gra të shëndosha, teksa rrinë në fresk, do më vështrojnë të kaloj pa thënë asnjë fjalë. Ndërsa unë, e mbushur me gëzim, do përshëndes gjithë dynjanë. Fëmijë pothuajse të zhveshur do më vërtiten nëpër këmbë, unë do t’i ngre nga toka në kujtim të fëmijëve të mi që do jenë të rritur, të pasur e të lumtur diku. Do t’i përkëdhel, ata fëmijë të kujtdo qofshin, dhe do t’u dhuroj gjëra të rralla e plot shkëlqim. Do ta ngre nga llumi edhe burrin e dehur, të katandisur si mos më keq, do ngushëlloj gruan që vrapon duke ulëritur nëpër natë, do t’ia dëgjoj hallet, do ta qetësoj.
Kur të arrij në shtëpi do jem e lodhur, do shtrihem në shtrat, në një shtrat e aq, perdet do pluskojnë në ajër siç pluskojnë retë.
Kështu, koha do kalojë.
Dhe, nën qepalla, do më kalojnë imazhet e asaj ëndrre të keqe që ishte jeta ime.
Por ato imazhe s’do më shkaktojnë më dhimbje.
Do jem në shtëpinë time, e vetme, e plakur dhe e lumtur.

 

MOTËR LINA, VËLLA LLANO

   – Motër Linë, po bredh rrugëve, s’guxoj të ta them, por ti e di, o motër, o dashuri, buzët e tua, veshët e tu, motra ime Linë, nuk ka vajza të tjera për mua, je vetëm ti, motër Linë, që fëmijë të pashë, lakuriq, pa gjinj, pa seks, të pashë vetëm kofshët, në gjithë pjesën tjetër ngjaje me mua. Motër Linë, vitet kaluan, mua më ikën mendja vendit tek ndiej pranë meje kofshët e tua të shtrënguara, fytyrën tënde të trembur, buzën tënde që dridhet nga lotët e paderdhura. Lina, motër Lina. Sot, te rrobat e palara, pashë breçkat e tua më spërka gjaku, ti je bërë grua, duhet të të shes, motra ime, oh, motër Lina!
– Vëlla Llano, kështu ndodh kjo punë? Vëlla Llano, ti u nise atë mbrëmje. Unë ndenja aty, vetëm me plakun, dhe kisha frikë ngaqë ti nuk ishe. Më vonë, plaku dhe plaka u shtrinë, ti, vëlla Llano, s’ishe kthyer akoma. Prita gjatë para dritares, derisa ti erdhe bashkë me një tjetër. Ju hytë në dhomën time, ti dhe i panjohuri, dhe unë bëra çdo gjë që ti doje të bëja. Unë jam grua, vëlla Llano, e di ç’ju detyrohem, ty dhe plakut, e bëj me gjithë shpirt, vëlla Llano, ia jap me qejf trupin tim gjithkujt. Por mbama dorën, ndërkohë që pleqtë po flenë, ledhatomë flokët, ndërkohë që tjetri po ma bën. Dashuromë, Llano, vëllai im, dashuria ime, ose lidhmë një litar rreth qafës.

HAJDUTI

Mbyllini mirë dyert. Unë vij pa zhurmë, me duar të veshura me dorashka të zeza.
Nuk jam specie e vrazhdë. As specie e babëzitur e budall.
Mbi tëmthat dhe kyçet e mi do mund të admironit, nëse do t’ju jepej rasti, vizatimin delikat të venave.
Por në dhomat tuaja hyj veçse kur është vonë, kur i fundmi i të ftuarve është larguar, kur llambadarët tuaj të shëmtuar janë fikur, kur gjithë bota fle.
Mbyllini mirë dyert. Unë vij pa zhurmë, me duar të veshura me dorashka të zeza.
Vij veçse për disa çaste, por çdo natë pa pushim dhe në të gjitha shtëpitë pa përjashtim.
Nuk jam specie e vrazhdë. As specie e babëzitur e budall.
Në mëngjes, kur të zgjoheni, numëroni paratë, stolitë, asgjë s’do mungojë.
Asgjë përveç një dite nga jeta juaj.

Përkthyer nga Alket Çani